Yer Hakkında
Birkleyn Mağaraları Mesire Alanı, Diyarbakır'ın Lice ilçesinde, Dicle Nehri'nin doğduğu bölgenin hemen yanında yer alır. Birkleyn Mağaraları, Asurlulardan Romalılara pek çok medeniyetin önemsediği doğal oluşumlardır; mağaraların duvarlarında Asur kralları Tiglat-Pileser I ve Salmanassar III'e ait çivi yazılı yazıtlar bulunur. Bu tarihi tabaka alanı hem doğal hem arkeolojik açıdan değerli kılar. Yazıtlar MÖ 1100 ve MÖ 850 yıllarına tarihlenir.
Mesire düzlüğü mağaraların ağzında, nehrin çıktığı yerin kenarında kuruludur. Kapasite 50-100 kişi aralığındadır. Zorluk derecesi orta seviyededir; mağaralara giriş için kısa ama kayalık bir yürüyüş gerekir. Alan orman içi karakter taşır; yazın gölgelenmiş ve serin kalır.
Burada Ne Yapılır
Mangal serbesttir; ayrılmış mangal noktaları bulunur. Sabah kahvaltısı ve öğle yemeği yöre halkı tarafından sık yapılır. Dicle'nin doğduğu suyun sesi eşliğinde yemek, alanın ayırt edici deneyimidir. Nehrin sığ bölümlerinde yüzmek mümkündür; su serindir.
Mağaraların gezilmesi ana aktivitedir; Asur yazıtları, mağara içi geçitleri ve nehir çıkışının gözlemi yapılır. Rehber olmadan tüm galerilere girmek önerilmez. Doğa yürüyüşleri, fotoğrafçılık ve arkeolojik inceleme için Birkleyn önemli bir duraktır. Ormanın iç kısımlarında kuş gözlemi yapılabilir; orman keklikleri ve yırtıcı kuşlar sıklıkla görülür. Yazıtlar, modern Türkiye sınırları içerisindeki Asur dönemi en kuzeydeki belgelerinden sayılır.
Nasıl Gidilir
Diyarbakır merkezden Lice ilçesine araçla yaklaşık 1,5 saat sürer. Diyarbakır-Bingöl karayolu ile Lice'ye ulaşıldıktan sonra ilçeden mağaralara yaklaşık 15 km'lik orman yolu vardır. Asfalt yol ilçeye kadar iyi durumdadır; son kısım bozuk ve dar olabilir, yüksek araç tercih edilmelidir.
Toplu ulaşım için Diyarbakır'dan Lice'ye minibüs seferleri vardır; oradan mağaraya özel araç veya yerel rehberli tur ile gidilir. Alan ücretsizdir; yerel rehber hizmeti için küçük bir ücret ödenmesi yaygındır. Diyarbakır Havalimanı şehir merkezine 5 km uzaklıkta yer alır.
En İyi Ziyaret Zamanı
En uygun dönem haziran-eylül arasıdır. Yaz aylarında hava açık, yollar erişilebilir ve mağara içi sıcaklığı dışarıdan serin kalır. Temmuz ve ağustos en yoğun dönemlerdir; eylül ortasından itibaren kalabalık azalır, fotoğraf ışığı güzelleşir.
İlkbaharda kar erimesi nedeniyle orman yolu çamurlu, nehir debisi yüksek ve mağaranın su çıkışı güçlü olabilir. Sonbahar ekim sonuna kadar serin ama yürüyüş için uygundur. Kış aylarında yol kar ve buzlanma nedeniyle kapalı olabilir, alan erişilmez kalır. Ağustos sonunda gece sıcaklığı 18°C civarına düştüğünde kamp deneyimi konforlu hale gelir.
İpuçları
Giriş ücretsizdir. Mangal, kömür, yiyecek ve içme suyunuzu yanınızda getirin; Lice ilçesinde küçük market vardır, mağara çevresinde hiçbir işletme bulunmaz. Çeşme-su alanda mevcut, tuvalet düzenlemesi sınırlıdır.
Mağara girişinde el feneri, kaymaz tabanlı ayakkabı ve hafif mont gerekir; iç mekan ıslak ve karanlıktır. Çocukları mağara içinde yalnız bırakmayın. Yazıtlara dokunmayın, kazımayın; bu 3 bin yıllık bir tarihtir. Mangal sonrası ateşi tamamen söndürün; orman yangın riski yüksektir. Yaban hayvan karşılaşmasına karşı yiyecekleri açıkta bırakmayın. Çöplerinizi ambalajlayarak yanınızda geri götürün; bölge temizlik hizmeti sınırlıdır. Cep telefonu sinyali zayıftır; rota planınızı önceden çevrimdışı haritada işaretleyin.
Çevre ve Kombin
Birkleyn ziyareti Diyarbakır merkezdeki Sur, Hevsel Bahçeleri, On Gözlü Köprü ve Ulu Cami ile birleştirilebilir. Diyarbakır'dan kuzeye Bingöl tarafına geçilirse Şehit Şeyh Said Türbesi ve Kale Yaylası ek tarihsel duraklar oluşturur. Lice ilçe merkezinde küçük bir lokantada yöresel meftune veya Diyarbakır'a özgü kaburga dolması denenebilir. Hazro ilçesi tarafına dönenler için Eğil Kalesi ve Devegeçidi Barajı uzun gün rotasına eklenebilir.
